Ból nadgarstka po zewnętrznej stronie – co może oznaczać?

Jakie są najczęstsze przyczyny bólu nadgarstka po zewnętrznej stronie 

Ból po stronie kciuka może mieć wiele przyczyn. Choć objawy bywają do siebie podobne, źródłem problemu mogą być różne struktury — od przeciążonych ścięgien i pochewek ścięgnistych, przez więzadła, aż po następstwa dawnych urazów.

Dlatego tak ważna jest dokładna lokalizacja bólu oraz analiza czynności, które go prowokują. Dolegliwości występujące bezpośrednio przy podstawie kciuka mogą wskazywać na inny problem niż ból pojawiający się kilka centymetrów wyżej na przedramieniu.

Poniżej opisuję najczęstsze przyczyny bólu po zewnętrznej stronie nadgarstka, które spotykam u pacjentów zgłaszających się do gabinetu.

Choroba de Quervaina – częsta przyczyna bólu przy kciuku

Choroba de Quervaina jest jednym z najczęstszych powodów bólu po stronie kciuka. Problem dotyczy dwóch ścięgien odpowiedzialnych za ruchy kciuka oraz ich pochewki ścięgnistej. Pochewkę można porównać do tunelu, w którym ścięgno powinno swobodnie się przesuwać podczas ruchu.

W przebiegu choroby dochodzi do pogrubienia ściany tego tunelu. W efekcie ścięgna mają coraz mniej miejsca do swobodnego ślizgania się, co prowadzi do bólu i ograniczenia funkcji ręki. Wbrew temu, co można znaleźć w wielu źródłach, problem nie polega wyłącznie na stanie zapalnym. Istotną rolę odgrywają również zmiany strukturalne w obrębie pochewki.

Charakterystyczny jest ból zlokalizowany bezpośrednio przy wyrostku rylcowatym kości promieniowej, czyli po stronie kciuka tuż przy nadgarstku.

 Dolegliwości zwykle nasilają się:

• podczas chwytania przedmiotów, 
• zaciskania dłoni,
• podnoszenia zakupów
• czy wykonywania ruchów kciukiem.

Pacjenci często zauważają, że coraz trudniejsze stają się czynności takie jak:

• odkręcanie słoika, 
• trzymanie telefonu jedną ręką 
• czy podnoszenie dziecka. 

U części osób pojawia się również miejscowa tkliwość i niewielki obrzęk w okolicy podstawy kciuka.

Problem szczególnie często występuje u młodych rodziców, ponieważ wielokrotne podnoszenie i przenoszenie dziecka wymaga charakterystycznego ustawienia nadgarstka i kciuka. Choroba de Quervaina pojawia się również u osób wykonujących powtarzalną pracę manualną oraz czynności wymagające intensywnego używania dłoni.

Zespół przecięcia (Intersection Syndrome)

Zespół przecięcia to znacznie rzadsza przyczyna bólu po stronie kciuka niż choroba de Quervaina, jednak warto o niej pamiętać, ponieważ objawy bywają do siebie podobne. Kluczowa jest tutaj lokalizacja dolegliwości.

Około 4–8 cm powyżej nadgarstka, po stronie kciuka, znajduje się miejsce, w którym krzyżują się ze sobą ścięgna odpowiedzialne za ruchy kciuka oraz ścięgna prostujące nadgarstek. Podczas intensywnej pracy ręki struktury te wielokrotnie przesuwają się względem siebie.

Jeżeli nadgarstek jest przez dłuższy czas przeciążany, szczególnie podczas częstego prostowania, czyli zadzierania dłoni do góry, może dojść do podrażnienia tkanek w miejscu tego skrzyżowania. Powtarzające się tarcie ścięgien prowadzi do bólu, obrzęku i ograniczenia komfortu podczas ruchu.

Problem ten występuje przede wszystkim u osób aktywnych fizycznie. 

Zespół przecięcia obserwuje się między innymi:

•  u wioślarzy, 
• osób trenujących sporty wymagające intensywnej pracy nadgarstka 
• oraz u osób wykonujących trening siłowy.

 Dolegliwości mogą pojawić się również po nagłym zwiększeniu objętości treningowej, zmianie planu ćwiczeń lub powrocie do aktywności po dłuższej przerwie.

Najbardziej charakterystycznym objawem jest:

• Ból zlokalizowany kilka centymetrów powyżej nadgarstka, a nie bezpośrednio przy podstawie kciuka. Pacjenci często wskazują konkretny punkt na dalszej części przedramienia.
• Uczucie ciągnięcia lub pieczenia podczas ruchów nadgarstka.W tej okolicy może pojawić się również miejscowy obrzęk i tkliwość przy dotyku. 
• U części osób występuje charakterystyczne trzeszczenie lub skrzypienie wyczuwalne podczas ruchu nadgarstka. 

Choć nie pojawia się ono u każdego pacjenta, jego obecność jest bardzo charakterystyczna dla tego schorzenia i może stanowić cenną wskazówkę diagnostyczną.

W przeciwieństwie do choroby de Quervaina, gdzie ból koncentruje się bezpośrednio przy kciuku, w zespole przecięcia główne dolegliwości są zlokalizowane wyżej na przedramieniu. To właśnie różnica w lokalizacji bólu najczęściej pomaga odróżnić te dwa schorzenia podczas badania.

Przeciążenie prostowników nadgarstka

Jedną z najczęstszych przyczyn bólu po zewnętrznej stronie nadgarstka jest przeciążenie ścięgien prostowników nadgarstka i palców. Są to mocne struktury łączące mięśnie przedramienia z kośćmi dłoni i palców, które odpowiadają między innymi za prostowanie nadgarstka, unoszenie dłoni oraz stabilizację ręki podczas chwytu.

Ścięgna te pracują praktycznie przez cały dzień. Angażują się nie tylko podczas treningu czy pracy fizycznej, ale również przy korzystaniu z komputera, obsłudze myszki, pisaniu na klawiaturze, trzymaniu narzędzi czy wykonywaniu prac remontowych. Jeżeli obciążenie przez dłuższy czas przekracza możliwości regeneracji tkanek, mogą pojawić się dolegliwości bólowe.

Pacjenci najczęściej odczuwają ból podczas:

• chwytania przedmiotów, 
• zaciskania dłoni, podpierania się na ręce 
• lub wykonywania ruchów nadgarstkiem.

Dolegliwości mogą pojawiać się zarówno podczas aktywności, jak i po jej zakończeniu. Niekiedy występuje także poranna sztywność lub uczucie zmęczenia przedramienia.

Warto wiedzieć, że przeciążenie prostowników nadgarstka nie zawsze ogranicza się do samego nadgarstka. Te same struktury przyczepiają się w okolicy bocznej części łokcia. Z tego powodu część osób odczuwa jednocześnie ból nadgarstka i łokcia. Taki problem jest powszechnie znany jako łokieć tenisisty.

W leczeniu najważniejsze jest odpowiednie dostosowanie aktywności, stopniowe zwiększanie tolerancji tkanek na obciążenie oraz indywidualnie dobrane ćwiczenia. W wielu przypadkach całkowita rezygnacja z ruchu nie jest konieczna, a wręcz może wydłużać proces powrotu do sprawności.

Ból po treningu siłowym lub sportach rakietowych

Jeżeli ból po stronie kciuka pojawił się po treningu, nie musi to od razu oznaczać poważnego urazu. W wielu przypadkach dolegliwości są związane z przeciążeniem tkanek, które nie zdążyły zaadaptować się do nowego poziomu obciążenia.

Objawy mogą wystąpić po ćwiczeniach wymagających mocnego chwytu lub długotrwałego obciążania nadgarstka. Pacjenci zgłaszają ból między innymi podczas pompek, wyciskania sztangi, podciągania czy ćwiczeń wykonywanych na poręczach. Dolegliwości bywają odczuwalne również po treningu funkcjonalnym, crossficie oraz innych aktywnościach angażujących nadgarstek w podporze.

Podobny mechanizm występuje w sportach rakietowych, takich jak tenis, badminton czy squash. Powtarzalne ruchy wykonywane z dużą prędkością oraz konieczność ciągłej pracy nadgarstka mogą prowadzić do stopniowego przeciążania ścięgien i innych struktur znajdujących się po stronie promieniowej.

Warto pamiętać, że problem nie zawsze wynika z samej liczby treningów. Niekiedy objawy pojawiają się po zmianie planu treningowego, zwiększeniu ciężarów, większej liczbie serii lub wprowadzeniu nowych ćwiczeń. W sportach rakietowych znaczenie może mieć również zmiana rakiety, napięcia naciągu, techniki uderzeń czy nawierzchni, na której odbywa się gra.

Zdarza się także, że ból rozwija się stopniowo przez wiele tygodni lub miesięcy. Początkowo pojawia się wyłącznie po wysiłku, a następnie zaczyna występować już w trakcie aktywności. To sygnał, że obciążenie prawdopodobnie przekracza aktualne możliwości regeneracyjne tkanek.

Urazy więzadeł nadgarstka

Nie każdy ból po stronie kciuka jest związany ze ścięgnami lub przeciążeniem. U części pacjentów źródłem problemu są więzadła nadgarstka, czyli struktury odpowiedzialne za stabilizację licznych połączeń pomiędzy kośćmi nadgarstka.

Do uszkodzenia więzadeł najczęściej dochodzi podczas upadku na wyprostowaną rękę, skręcenia nadgarstka lub urazu sportowego. W wielu przypadkach wykonane po urazie zdjęcie RTG nie wykazuje złamania, dlatego pacjent słyszy, że „nic poważnego się nie stało”. Niestety nie oznacza to, że wszystkie struktury nadgarstka są całkowicie zdrowe.

W pracy z pacjentami spotykam osoby, które przypominają sobie dawny upadek dopiero podczas wywiadu. Przez długi czas nadgarstek funkcjonuje względnie dobrze, a dolegliwości pojawiają się dopiero po latach. Często dzieje się tak po rozpoczęciu treningów siłowych, ćwiczeń w podporze lub innych aktywności zwiększających obciążenie nadgarstka.

Charakterystycznym objawem jest:

•  ból podczas podpierania się na dłoni, 
• wykonywania pompek,
•  unoszenia cięższych przedmiotów 
• czy mocnego chwytu. 

Niektórzy pacjenci opisują również uczucie niestabilności, jakby nadgarstek nie pracował całkowicie pewnie podczas obciążania.

Dodatkową wskazówką mogą być przeskakiwania, klikanie lub trzaski pojawiające się podczas ruchów nadgarstka. Objawy te bywają szczególnie odczuwalne przy odchylaniu dłoni na boki oraz wykonywaniu ruchów okrężnych. Samo występowanie kliknięć nie zawsze oznacza uszkodzenie więzadeł, jednak w połączeniu z bólem powinno skłonić do dokładniejszej diagnostyki.